तिफण कविता महोत्सवाच्या निमित्ताने

  कन्नड तालुक्याला समृद्ध असा नैसर्गिक , ऐतिहासिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक वारसा लाभलेला आहे. अनेक गावात नाटय कलावंत असून त्यांनी ही नाटयपरंपरा आजही जिवंत ठेवली आहे. जागर गोंधळ, कीर्तन, भारूड आदी लोककलेच्या माध्यमातून समाज प्रबोधनाचे मोठे काम करणारे मान्यवर येथे आहे. आदिवासी ठाकर, भिल्ल आणि बंजारा हे समुदाय आजही  आपले सांस्कृतिकपण जपतांना दिसतात. गणेश उत्सव, नवरात्री उत्सव आणि गावोगावी होणाऱ्या यात्रोत्सवाच्या निमित्ताने अनेक सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम होतात. तालुक्याचे भूमिपुत्र मा. मानसिंह पवार यांच्या प्रयत्नाने व पुढाकाराने कन्नड तालुका महोत्सव, लोकतेने बाळासाहेब पवार सांस्कृतिक उत्सव आणि आता सहकार महर्षी बाळासाहेब पवार वाचनालयाच्या माध्यमातून सहकार महर्षी बाळासाहेब पवार संगीत महोत्सव, फिल्म फेस्टिवल, व्याख्यानमाला तसेच इतर कार्यक्रम सातत्याने होत आहेत. जिजामाता शिक्षण प्रसारक मंडळाचा जिजाऊ महोत्सव, पिशोरच्या समता विद्यालयाचा समता महोत्सव हे तालुक्याच्या नावलौकिकात महत्वाचे योगदान देत आहेत. कन्नड येथील शिवाजी महाविद्यालयाचा मराठी विभाग साहित्यिक कार्यक्रम घेवून ही साहित्य चळवळ पुढे घेवून जातांना दिसतो आहे. प्राचार्य डॉ. विजय भोसले हे साहित्य प्रेमी असल्यामुळे या चळवळीला ते बळ देतात. डॉ. सिताराम जाधव हे ही अनेक कार्यक्रम घेत असतात. तिफण हे त्रैमासिक कन्नड येथूनच प्रसिद्ध होत आहे. हे केवळ एक मासिक राहिले नाही तर ती एक वाङ्मयीन चळवळ झाली आहे. भाषा, साहित्य, संस्कृती आणि संशोधन परिषदेची तालुका शाखा येथे कार्यरत असून दरवर्षी प्रा. डॉ. शिवाजी हुसे यांच्या पुढाकाराने राज्यस्तरीय तिफण कविता महोत्सव ग्रामीण भागात आयोजित करण्यात येतो. अनेक कवी, लेखक पुढे येत आहेत. त्यांच्या वाटचालीत पत्रकार व पत्रकार संघाचे योगदान महत्वाचे ठरत आहे. शिवनातीर हे दै. तालुक्याचे भूषण आहे . या वर्षी तिफण कविता महोत्सव ५ जानेवारी २०२५ रोजी मेहेगाव ता. कन्नड येथील भगवान गडावर होत आहे या महोत्सवात राज्यभरातील कवी व कवितेचे अभ्यासक सहभागी होतात. घाटमाथा भगवान गड मेहेगाव ह्या पवित्र परिसरात होणारे, तिफण साहित्य परिवाराचे हे एक साहित्य संमेलन म्हणजे आम्हा, भगवानगड, मेहेगाव, व वासडी पंचक्रोशी साठी, एक दुर्लभ पर्वणी असणार आहे, हे ठिकाण पवित्र आहे, तीर्थस्थळासोबत ते एक प्रेरणा स्थळ सुद्धा आहे, कारण ह्या गडाची जेव्हा पायाभरणी भूमिपूजन झाले होते, तेव्हा लोकनेते गोपीनाथरावजी मुंढे साहेब, ह्या ठिकाणी आले होते, तसेच भगवानगड पाथर्डी चे महंत वेद शास्त्र संपन्न महर्षी परमपुज्य अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व श्री, नामदेव शास्त्री सानप हे सुद्धा आले होते, म्हणून हे ठिकाण एक ऊर्जा देणारे, उष्मा देणारे, प्रेरणा देणारे ठिकाण आहे, 

    वैराग्य मुर्ती भगवान बाबा ह्यांनी आजीवन बहुजन समाजासाठी ज्ञान दान करण्याचे काम केले, जो समाज कुठेतरी खितपत पडला होता त्या डोंगर दऱ्यात राहणाऱ्या बहुजन समाजाला एक नवी दृष्टी दिली, जीवनाचा अर्थ समजवला, शिक्षणाचे महत्त्व समजावले, म्हणून आज हा दुर्लक्षित बहुजन भटका समाज शिक्षण रुपी वाघिणीचे दूध पिऊन शिक्षणात व प्रशासनात, व राजकारणात सुद्धा आपले एक अढळ स्थान निर्माण करून स्थिर झाला आहे,

      संत महंताच्या पावन पद स्पर्शाने पवित्र झालेल्या ह्या  ठिकाणी ह्या साहित्यरुपी तीर्थ प्राशन करायला ह्या ठिकाणी एकत्र येणार आहोत,

जे साहित्य संमेलन, फक्त ऐकून होतो, मोठ मोठ्या शहरात होणारी साहित्य संमेलन आमच्या भगवान गड मेहेगावं येथे आदरणीय प्रा, शिवाजी हुसे सर, ह्यांच्या प्रेरणेतून व संकल्पनेतून होत आहे, ह्या कविता महोत्सवामुळे एक नवी सांस्कृतिक चळवळ उभी राहील,

ग्रामीण दुर्गम भागातील कवींना लिहिते होण्याची, व्यक्त होण्याची प्रेरणा मिळेल, कविता महोत्सव म्हणजे एक पर्वणी, एक वारी, साहित्य गंगा रुपी जल प्राशन केल्याने    जीवन विचाराने समृद्ध होईल,

   वाचाल तर वाचाल, ह्या म्हणीप्रमाणे वाचन चळवळीला चालना मिळेल, पुस्तक वाचल्याने मस्तक बदलते, ह्या उक्तीनुसार विचारातून समाज परिवर्तन होत असते, व्यसनाधीनता नाहीशी होते,

      विद्यार्थी वर्ग जो उद्याच्या भारताचे भविष्य आहे, त्यांच्या मनावर व जीवनावर संस्कार करण्याचे काम ह्या साहित्य संमेलनातून उभे राहील, शिक्षकवृंद जे विद्यार्थी जीवन घडवतात त्यांना एक नवी दिशा, व प्रेरणा मिळेल,

    आपल्या घाटमाथा भागात, राम नगर चे शेळके दादा , भिमराव सोनवणे वासडीकर,मोरस्कर अण्णा, तसेच , रानकवी अरुण भाऊ, जन मनाचे लाडके माऊली, पेरणीकार गायके भाऊ, बहुरंगी कार लक्ष्मण वाल्डे संदीप वाकडे, सगळ्यांना घेऊन चालणारे आमचे लाडके सर प्रवीण दाभाडे,ह्यांना, सर्वांना घडविण्यात तिफण परिवाराचा मोलाचं वाटा आहे,

    आज आपल्या ह्या साहित्य परिवारामुळे आपल्या तालुक्यातील अनेक कवींना काव्य लेखन करायला प्रेरणा मिळाली, गेल्या वर्षी लक्ष्मण वाल्डे ह्यांना,बहुरंगी, कविता संग्रह प्रकाशित करायला महाराष्ट्र शासन साहित्य मंडळाचे अनुदान प्राप्त झाले, तर ह्या वर्षी, सर्वाची लाडकी माऊली अर्थात, ज्ञानेश्वर गायके ह्यांच्या , पेरणी, ह्या काव्य संग्रहास हा बहुमान प्राप्त झाला आहे, उत्कृष्ट निवेदक संदीप वाकडे सर , सुरेश औटे, ब्रह्मानंद गोसावी, ह्यांना काव्यप्रतिभा आविष्कार पुरस्कार प्राप्त झाले,

 अरुण थोरात, तसेच दत्ता मोरस्कर, ह्यांनी पत्रकारिता सांभाळून आपल्या काव्य प्रतिभेला नवा साज दिला, 

    हे सर्व शक्य झाले, ते शिवाजी महाविद्यालय कन्नड येथील मराठी विभाग प्रमुख,मआदरणीय प्रा, शिवाजी हुंसे सर ह्यांच्या मुळेच,

   कन्नड तालुक्यात दरवर्षी हा साहित्य मेळावा आयोजित करून, ग्रामीण भागातील नवं कवींना सरांनी व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले, त्यामुळें अनेक नवंकवी लिहिते झाले, बोलते झाले, 

     आमचा परिसर हा निसर्गसंपन्न,दुर्गम, डोंगराळ भाग, सातमाळा डोंगररांगानी, वेढलेला असा आहे, निसर्गानं मुक्त हस्ताने ह्या परिसरावर उधळण केलेली आहे,

विपुल वन संपदा, गौताळा अभयारण्य, अंजना, पुर्णा, नद्या, बारमाही बागायती शेती, गावरान आंब्याची झाडे, ऊसाचे क्षेत्र, त्यामुळं 

गुऱ्हाळ व गुळासाठी, चिकुसाठी, जंगलात अनेक औषधी वनस्पती, बिबटे हरीण, कोल्हे, लांडगे, अनेक पशू पक्षी, असा जैवविविधता, जपणारा हा परिसर आहे, नेहमी थंड आल्हाददायक शुद्ध हवा, पर्यावरणपूरक असे वातावरण ह्या परिसरात असते,

     अनेक धार्मिक तीर्थक्षेत्र, असल्याने  समाज सुद्धा वारकरी संप्रदाय,, तसेच महानुभाव पंथ, वारसा जपणारा हा परिसर आहे, एकेकाळी निजामाच्या तावडीत असलेला हा भाग, तेवढाच निकराने स्वातंत्र लढ्यात अनेक शूर वीरांनी, आपल्या प्राणाची आहुती दिली, त्यात करंजखेड चे काकासाहेब देशमुख हे आघाडीवर होते,

     आज ह्या भागातील अनेक तीर्थक्षेत्रामुळे हा भाग जिल्ह्यात, तसेच महाराष्ट्र राज्यात प्रसिद्ध आहे,

 त्यात प्रामुख्याने, वैराग्य मुर्ती भगवान बाबा मंदिर भगवान गड, ज्या ठिकाणी आपण आज हा साहित्य पंढरीचा हा यात्रोसत्व साजरा करत आहोत,

     तसेच मेहेगाव व नेवपुर येथील शनिदेव संस्थान, हस्ता, येथील, नरसिंह संस्थान, देवपुळ, येथील, नवसाचा राजा, आपल्या भक्तांच्या, मनोकामना, पूर्ण करणारा,

गणपती, वासडी येथील, डोंगराच्या कुशीत असलेले,स्वयंभू महादेवाचे, त्रिकुटेश्वर संस्थान, निंभोरा, येथील, मदनशावली पीर बाबा, तपोवनचे गौताळा अभयारण्य भागात असलेले जगदंबा माता मंदिर, तसेच जिल्ह्यात प्रसिद्ध असे, पिशोरचे हिराजी बाबा संस्थान, वाकी शिवेश्वर, शेलगावं संस्थान, व नागपूर पुर्णा तीरी असलेले नागेश्वर महादेव संस्थान, अशी अनेक धार्मिक क्षेत्र ह्या भागात आहे,

       सर्वधर्म समभाव , सामाजिक समता बंधुता, एकोपा जपणारा हा परिसर आहे,

   ह्या भागात, ऊस जास्त असल्याने पिशोरचा गावरान केमिकल रहीत गुळ आज जिल्ह्यात प्रसिद्ध आहे, तसेच वासडी येथील पेढा पण संपूर्ण जिल्ह्यात प्रसिद्ध आहे,

   जी स्ट्रॉबेरी फक्त महाबळेश्वर येथे पिकतं असते, ती स्ट्रॉबेरी आज हस्ता ह्या गावाने उत्पादित करून जिल्ह्यात नाव कमवले,

   अंजना सागर प्रकल्पामुळे मुबलक पाणी ह्या भागात नैसर्गिक रीत्या असते, भूजल पातळी चांगली असल्याने, अद्रक, मका, कापूस, ऊस, गहू, भाजीपाला, ह्यामुळे संपन्न असा हा परिसर आहे,

    सामाजिक, शैक्षणिक, कार्यात अग्रेसर असणारा, हा परिसर, आज अनेक क्षेत्र यश किर्ती, उन्नती चे, यशोशिखर पादाक्रांत करत आहे,

  अशा ह्या भागात होणारा हा साहित्य मेळावा, ह्या भागाचा गौरव वाढवणारा  आहे, ह्यात शंका नाही,

भिमराव मुरलीधर सोनवणे,

वासडी, ता, कन्नड,

मो, न -; ९४०४५४९७८८,